:: αρχική σελίδα >>

Αλυκές Λάρνακας

Το σύμπλεγμα των αλυκών της Λάρνακας είναι ένας από τους δύο μοναδικούς υγροβιότοπους που διαθέτει η Κύπρος , που παρουσιάζουν διεθνές ενδιαφέρον , λόγω της μεγάλης οικολογικής τους αξίας. Ο υγροβιότοπος αυτός περιλαμβάνει τις τέσσερις κυρίως λίμνες , την Αλυκή , την Ορφανή , τη Σορό και την μικρή λίμνη του αεροδρομίου , η οποία ήταν τμήμα της Ορφανής , που αποκόπηκε με την κατασκευή του διαύλου του αεροδρομίου. Ο υγροβιότοπος περιλαμβάνει επίσης τις εκτεταμένες αλοφυτικές βιοκοινωνίες στις παρυφές των λιμνών , καθώς και το δάσος Τεκκέ στα δυτικά και το δάσος στα ανατολικά της Αλυκής. Οι λίμνες του συμπλέγματος επικοινωνούν μεταξύ τους και παρά το γεγονός ότι είναι αλληλοεξαρτώμενες, ταυτόχρονα παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές ,μεταξύ τους από οικολογικής πλευράς. Μέχρι σχετικά πρόσφατους χρόνους οι λίμνες αυτές ήταν ενωμένες με τη θάλασσα. Αυτό καταμαρτυρείτε από τις άγκυρες που βρέθηκαν στην Αλυκή , που χρονολογούνται στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού, και από πολλά κογκύλια που ανευρέθησαν σε αρχαίους τάφους στην περιοχή του Τεκκέ , είδη που μόνο σε λιμνοθάλασσες μπορούσαν να ζήσουν.

Η αλμυρότητα της μεγάλης λίμνης, της Αλυκής, είναι η πιο ψηλή από όλες τις λίμνες. Το μονοκύτταρο φύκι , η Dunaniella salina , ένα μικροσκοπικό σκούρο κόκκινοι φύκι , αποτελεί τη βάση της τροφικής αλυσίδας της λύμνης. Με αυτή τρέφεται η μικρή γαρίδα της άλμης, η γνωστή Αρτέμια (Artemia salina). Η γαρίδα αυτή μπορεί να αντέχει σε μεγάλες διακυμάνσεις αλμυρότητας (από 15%ο μέχρι 280%ο) αλλά αφθονεί συνήθως, όταν η αλμυρότητα είναι γύρο στα 100%ο, δηλαδή 2.5 φορές περισσότερο από την αλμυρότητας της θάλασσας. Ένα είδος συγγενικό της Αρτεμίας, η branchinella spinosa, ζει στις άλλες λίμνες της περιοχής, που είναι λιγότερο αλμυρές, όπως και στην Αλυκή του Ακρωτηρίου. Η Artemia salina, όπως και η branchinella spinosa γεννούν γονιμοποιημένες κύστες (αυγά) με σκληρό κέλυφος, όταν το νερό των λιμνών αρχίζει να μειώνεται (αρχές Καλοκαιριού) και όταν η αλμυρότητα ξεπεράσει ένα ορισμένο σημείο. Μέχρι τότε οι γαρίδες γεννούν προνύμφες (ναύπλιους) αντί αυγά. Οι κύστες που γεννιούνται, όταν ψηλώσει η αλμυρότητα του νερού, μπορούν να επιβιώσουν κάτω από αντίξοες συνθήκες (μέσα στο άλας και σε πολύ ψηλές θερμοκρασίες), για μερικά χρόνια, χωρίς να εκκολαφθούν. Οι κύστες αυτές θα εκκολαφθούν μόνο, όταν οι συνθήκες είναι κατάλληλες, όταν δηλαδή η λίμνη γεμίσει πάλι με νερό με τις επόμενες βροχές. Η πιο ευνοϊκή αλμυρότητα για εκκόλαψη των κύστεων της Αρτεμίας είναι γύρο στα 25%ο. Οι γαρίδες αυτές αποτελούν την κύρια τροφή των φλαμίγκο και άλλων πουλιών στις αλυκές.

Αν οι κύστες της Αρτεμίας δεν εκκολαφθούν, λόγω καιρικών συνθηκών, για να τραφούν οι μικρές γαρίδες με τα μονοκύτταρα φύκια, τότε αυτά μπορεί να αυξηθούν σε τέτοιο βαθμό που να χρωματίσουν την Αλυκή κόκκινη. Επίσης, αν δεν εκκολαφθούν οι κύστες της Αρτεμίας μια χρονιά, αυτό σημαίνει ότι τα φλαμίγκο δε θα βρουν τροφή και θα συνεχίσουν το ταξίδι τους προς την Αλυκή του Ακρωτηρίου ή θα προχωρίσουν νότια προς την Αφρική, για να διαχειμάσουν. Συνήθως ο απιθμός των Φλαμίγκο που διαχειμάζουν στις Αλυκές της Λάρνακας είναι γύρω στις 1,000-2,000, και σε εξαιρετικές χρονιές ξεπερνούν τις 5,000.

Οι διακυμάνσεις της αλμυρότητας του νερού είναι αναγκαίες για τους βιολογικούς μηχανισμούς αναπαραγωγής και επιβίωσης της Αρτέμιας. Η εισροή αρκετού γλυκού νερού στην Αλυκή είναι πολύ σημαντική, γιατί χωρίς το νερό αυτό η αλμυρότητα της Αλυκής δεν είναι δυνατό να μειωθεί αρκετά, για να επιτρέψει στις κύστες της Αρτέμιας να εκκολαφθούν, και έτσι τα Φλαμίγκο και τα αλλά πουλιά δε θα έχουν τροφή. Κύρια πηγή νερού για τις Αλυκές είναι η βροχόπτωση, αλλά ταυτόχρονα κάποια ποσότητα νερού φαίνεται να μπαίνει υπόγεια και από την θάλασσα, κυρίως στην Ορφανή, μέσω του υποστρώματος. Είναι φανερό ότι οποιαδήποτε επέμβαση στο οικοσύστημα των Αλυκών, που θα ανέτρεπε το υδρολογικό ισοζύγιο του συμπλέγματος των Αλυκών, θα είχε καταστρεπτικές και μόνιμες επιπτώσεις στην οικολογική ισορροπία του μοναδικού αυτού υγροβιότοπου. Ο υγροβιότοπος αυτός είναι βέβαια γνωστός κυρίως για τα υδρόβια πουλιά του. Πολλά διαχειμάζουν εδώ όπως τα Φλαμίγκο (Phoenicopterus rubber), διάφορα είδη αγριόπαπιας (Tandorna tandorna, Anas crecca, Anas querquedula) καθώς και οι γλάροι (Larus ridibundus κ.α). πολλά άλλα πουλιά, επίσης, σταματούν στις λίμνες κατά την ανοιξιάτικη μετανάστευση τους, όπως διάφορα είδη νεραλλίδια (waders), ενώ άλλα είδη γεννούν και αναπαράγονται στην περιοχή.

Οι αλοφυτικές βιοκοινωνίες που καταλαμβάνουν εκτεταμένες επίπεδες εκτάσεις (salt flats), νότια και ανατολικά των λιμνών, είναι επίσης οικολογικά σημαντικοί βιότοποι. Πολλά είδη αλόφυτων, τα γνωστά αλμυρίδια,  Salicornia ppt, Suaeda fruticosa  κ.α., είναι χαρακτηριστικά της περιοχής γύρω από τις λίμνες και της ευρύτερης περιοχής μεταξύ των λιμνών και της θάλασσας. Στο δάσος του Τεκκέ αλλά και σε ορισμένα άλλα σημεία γύρω από τις λίμνες, αφθονού πολλά είδη ορχιδέων. Εδώ υπάρχουν η  Orchis italica, η  Orchis coriophora, η Spiranthes spiralis και διάφορα είδη μελισσάκια του γένους  Ophrys flamomarginata, Ophrys apifera , Ophrys lutea , Ophrys fusca) κ.α.

Επίσης στην περιοχή του Τεκκέ, όπως και στην ευρύτερη περιοχή, υπάρχει μια μεγάλη ποικιλία από άλλα είδη φυτών. Διάφορα είδη πεταλούδων και άλλων εντόμων βασίζονται στα φυτά αυτά για την επιβίωση τους. Δύο είδη μικρής πεταλούδας, η Zizeria knysa kasandra και η  chilades galba  υπάρχουν εδώ σε μεγάλους αριθμούς, από την άνοιξη μέχρι αργά το Φθινόπωρο. Πολλές Λιπελλούλες (αεροπλανάκια) επίσης αφθονούν τόσο στην περιοχή του Τεκκέ όσο και στις περιοχές με αλοφυτικές βιοκοινωνίες, γύρω από τις λίμνες.

Το 1997 το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε το πρόγραμμα Προστασίας και Διαχείρισης των Αλυκών Λαρνακας. Στόχοι του Προγράμματος είναι η προστασία και η διατήρηση του οικοσυστήματος των Αλυκών, η προστασία και η διατήρηση του οικοσυστήματος των Αλυκών, η προστασία της περιοχής από κάθε μορφή ρύπανσης και υποβάθμισης του περιβάλλοντος και ξ λελογισμένη χρήση του χώρου, για σκοπούς περιβαλλοντικά ήπιων μορφών αναψυχής και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Η Κύπρος το 2001 επικύρωσε τη Σύμβαση RAMSAR, τη σύμβαση για την Προστασία των Υγροβιότοπων και η Αλυκή Λάρνακας έχει περιληφθεί στον Κατάλογο RAMSAR, ως ο 1018ος υγροβιότοπος διεθνούς σημασίας. Σκοπός της σύμβασης είναι η διατήρηση και η ορθολογική χρήση των υγροβιότοπων, αναγνωρίζοντας τους ως οικοσυστήματα, τα οποία είναι σημαντικά για την διατήρηση της βιοποικιλότητας.